Eylül ayının Jinekolojik Kanserler Farkındalık Ayı olması nedeniyle kadın kanserlerinde erken tanı ve korunmanın önemi bir kez daha gündeme geldi.
Memorial Sağlık Grubu Medstar Antalya Hastanesi Jinekolojik Onkoloji Bölümü’nden Prof. Dr. Evrim Erdemoğlu, rahim ağzı, yumurtalık, rahim ve vulva kanserlerine karşı alınabilecek önlemler hakkında önemli bilgiler verdi.
Kadın kanserlerinde hastalığın ortaya çıkmasını beklemeden önlem almanın büyük önem taşıdığını belirten Erdemoğlu; HPV aşısından düzenli taramalara, menopoz sonrası kanamaların dikkate alınmasından uygun hastalarda koruyucu cerrahiye kadar pek çok başlıkta uyarılarda bulundu.
Dünya Sağlık Örgütünün hedefi 90-70-90
Rahim ağzı kanserinin dünyada ortadan kaldırılması için Dünya Sağlık Örgütü tarafından belirlenen 90-70-90 hedefinin önemine dikkat çeken Erdemoğlu, bu hedefin kız çocuklarının yüzde 90'ının HPV'ye karşı aşılanmasını, kadınların en az yüzde 70'inin taranmasını ve rahim ağzı kanseri tanısı alan kişilerin en az yüzde 90'ının tedaviye ulaşmasını kapsadığını belirtti.
HPV'nin rahim ağzı kanserindeki rolü nedeniyle aşının önemli bir koruyucu seçenek olduğunu vurgulayan Erdemoğlu, Almanya'nın Bavyera bölgesinde yaklaşık 700 bin kadının 17 yıl boyunca takip edildiği çalışmaya işaret etti.
Çalışmada HPV aşısı olan kadınlarda rahim ağzı kanseri gelişme riskinin yüzde 65, kanser öncesi öncül lezyonların ise yüzde 52 oranında azaldığının görüldüğünü aktaran Erdemoğlu, “Rahim ağzı kanserini aşı ile engelleyebiliyoruz” dedi.
“Sosyal medyadaki yanlış bilgiler aşıdan uzaklaştırıyor”
HPV aşısının güvenliği konusunda toplumda yanlış bilgilerin önemli bir sorun oluşturduğunu belirten Erdemoğlu, özellikle sosyal medyada yayılan doğrulanmamış bilgilerin aşı konusunda tereddütlere yol açtığını söyledi.
Birçok gelişmiş ülkede hem kız hem de erkek çocuklarının erken yaşlarda HPV'ye karşı aşılandığını ifade eden Erdemoğlu, aşıların güvenli olduğunun bilimsel çalışmalarla ortaya konulduğunu kaydetti.
Aşının sağlık sigortası kapsamında olmasının da aşılama oranlarını artırabileceğine değinen Erdemoğlu, Türkiye'de bazı özel sigortaların HPV aşısını karşıladığını, ancak kapsamın sigortaya göre değişebildiğini belirtti.
Kadın kendi HPV örneğini alabiliyor
HPV taramalarında yeni uygulamaların kadınların sağlık hizmetlerine erişimini kolaylaştırabileceğini belirten Erdemoğlu, kişinin kendi HPV örneğini alabilmesinin önemli bir yenilik olduğunu söyledi.
Özellikle doktora gitmekten çekinen, bu konuyu konuşmaya utanabilen veya maddi nedenlerle sağlık kuruluşuna başvurmakta zorlanan kadınlar açısından kendi kendine uygulanan testlerin önemli bir kolaylık sağlayabileceğini ifade eden Erdemoğlu, test sonucuna göre gerekli durumda doktora başvurulabileceğini aktardı.
Bu yöntemin taramaya katılımın önündeki bazı sosyal ve ekonomik engelleri azaltabileceğine dikkat çekildi.
“Koruma burada ameliyathanede başlıyor”
Yumurtalık kanserinin önlenmesine ilişkin son yıllardaki bilimsel gelişmelere de değinen Erdemoğlu, hastalığın kaynağına ilişkin önemli bir değişimin ortaya çıktığını belirtti.
Yumurtalık kanseri olarak adlandırılan bazı kanserlerin aslında tüplerden geliştiğinin öğrenilmesiyle birlikte koruyucu cerrahi konusunda yeni yaklaşımların gündeme geldiğini ifade eden Erdemoğlu, yumurtalık kanserinin genel toplumda etkin bir taramasının bulunmadığını söyledi.
Genetik kanser yatkınlığı bulunan hastalarda dahi tarama yoluyla yumurtalık kanserini erken dönemde yakalamanın her zaman mümkün olmadığını belirten Erdemoğlu, uygun hastalarda koruyucu cerrahinin gündeme gelebileceğini kaydetti.
Erdemoğlu, çocuk sahibi olma planını tamamlayan ve tüplerini bağlatmayı düşünen kadınlarda, uygun koşullarda tüplerin alınmasının değerlendirilebileceğini belirterek, karın bölgesinden başka bir nedenle ameliyat olacak kadınlarda da doktorlarıyla bu seçeneği görüşmelerini önerdi.
Bu yaklaşımın, uygun hastalarda yumurtalık kanseri gelişme riskinin azaltılmasına katkı sağlayabileceği ifade edildi. Erdemoğlu ayrıca Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Birliği'nin (ACOG) kalıcı korunma ve rahmin alınacağı bazı ameliyatlarda tüplerin alınmasına ilişkin önerilerinin bulunduğunu söyledi.
“Bir damla dahi olsa önemli”
Rahim kanserinde özellikle menopoz sonrası ortaya çıkan kanamanın göz ardı edilmemesi gerektiğini vurgulayan Erdemoğlu, kadınların bu tür belirtileri küçük görmemesi gerektiğini belirtti.
Menopoz sonrası dönemde görülen kanamanın miktarının önemli olmadığını ifade eden Erdemoğlu, “Bir damlaydı” denilerek geçiştirilen kanamaların dahi doktor tarafından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Rahim kanseri ile kilo arasında da ilişki bulunduğuna dikkat çeken Erdemoğlu, kilo kontrolünün yanı sıra menopoz öncesinden itibaren sağlıklı yaşam alışkanlıklarının benimsenmesinin önemine işaret etti.
Vulva bölgesindeki kaşıntıya dikkat
Kadınların çoğu zaman göz ardı edebildiği dış genital bölgedeki kaşıntının da önemli bir belirti olabileceği belirtildi.
Vulvanın genital bölgenin dış kısmındaki cilt bölgesi olduğunu anlatan Erdemoğlu, özellikle menopoz sonrasında ortaya çıkan ve devam eden kaşıntılı hastalıkların mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Bu tür şikâyetlerin bazı durumlarda kanser öncüsü lezyonlara veya kansere işaret edebileceğini belirten Erdemoğlu, belirtilerin uzun süre ihmal edilmemesi ve gerekli muayenenin yapılması gerektiğini vurguladı.
“İlk yapılan cerrahi hastanın sağ kalımını belirliyor”
Jinekolojik kanserlerde doğru uzman seçiminin tedavinin başarısı açısından önemli olduğuna dikkat çeken Erdemoğlu, özellikle yumurtalık kanseri gibi ilk cerrahi müdahalenin hastanın sonraki tedavi sürecini ve sağ kalımını etkileyebildiği durumlarda jinekolojik onkoloji uzmanlarına başvurulmasını önerdi.
Kadın doğum uzmanlarının birçok hastanın ilk tanı ve değerlendirmesinde önemli rol oynadığını belirten Erdemoğlu, ancak cerrahinin hastalığın seyrinde belirleyici olduğu kanserlerde deneyimli jinekolojik onkologların değerlendirmesinin önem taşıdığını ifade etti.
Erdemoğlu, kadınlara yönelik korunma ve erken tanı önerilerini ise şu başlıklarda topladı: Uygun yaş grubunda olanların HPV aşısı konusunda doktorlarına danışması, taramaların aksatılmaması, HPV ve smear testlerinin yaptırılması ve ailede özellikle meme veya yumurtalık kanseri öyküsü bulunması halinde koruyucu cerrahi seçeneklerinin doktorla görüşülmesi.
Kadın kanserlerinde erken farkındalığın tedavi kadar önemli olduğuna dikkat çekilirken, uzmanlar belirtilerin hafife alınmaması ve düzenli sağlık kontrollerinin ihmal edilmemesi gerektiğini vurguluyor.