Antalya Muratpaşa Belediyesi’nin yaklaşık 10 yıl önce başlattığı Çevreci Komşu Kart projesi, Türkiye genelinde hayata geçirilen çevre politikalarına ilham veren bir model haline geldi.
Evsel atıkların kaynağında ayrıştırılarak geri dönüşüme kazandırılmasını sağlayan sistem, bugün Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından uygulanmaya başlanan Zorunlu Depozito Yönetim Sistemi için önemli bir örnek oluşturdu.
Çevreci Komşu Kart iki mahallede başladı
Muratpaşa Belediyesi tarafından Nisan 2016’da iki mahallede pilot uygulama olarak başlatılan Çevreci Komşu Kart, kısa sürede elde ettiği başarıyla ilçenin tamamına yayıldı.
Projenin temel amacı, evsel atıkların kaynağında ayrıştırılmasıyla hem çevrenin korunmasını sağlamak hem de vatandaşlara ekonomik katkı sunmaktı.
Sistem kapsamında Muratpaşa’da yaşayan vatandaşlar; plastik, cam, metal, kağıt, tekstil ve bitkisel yağ gibi geri dönüştürülebilir atıkları ayrı bir şekilde biriktiriyor.
Belediye ekipleri tarafından evlerden toplanan bu atıkların karşılığı ise vatandaşların Çevreci Komşu Kartlarına para olarak yükleniyor.
Bu model sayesinde hem geri dönüşüm oranı artırılıyor hem de haneler için ek gelir kaynağı oluşturuluyor.
Bakanlığın depozito sistemiyle benzer hedef
Çevreci Komşu Kart uygulaması, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na bağlı Türkiye Çevre Ajansı tarafından hayata geçirilen Zorunlu Depozito Yönetim Sistemi ile bazı yönlerden benzerlik gösteriyor.
Her iki sistem de geri dönüşümü teşvik etmeyi, çevre bilincini artırmayı ve vatandaşları ekonomik teşviklerle sürece dahil etmeyi hedefliyor. Ancak kapsam açısından bazı farklılıklar bulunuyor.
Çevreci Komşu Kart, çok sayıda farklı atık türünü kapsayan ve yerel yönetim tarafından yürütülen geniş kapsamlı bir geri dönüşüm modeli olarak dikkat çekiyor.
Zorunlu Depozito Yönetim Sistemi ise daha çok içecek ambalajlarını kapsayan ve ülke genelinde uygulanan merkezi bir geri kazanım mekanizması olarak öne çıkıyor.
85 milyon vatandaşı kapsayan sistem
Türkiye genelinde uygulanacak depozito sistemi ile özellikle cam, PET, alüminyum, HDPE ve kompozit içecek ambalajlarının geri dönüşüm oranlarının önemli ölçüde artırılması hedefleniyor.
Vatandaşlar satın aldıkları içecek ambalajlarını belirlenen iade noktalarına teslim ederek depozito bedelini geri alabilecek.
Bu sistemle birlikte Türkiye’de yaklaşık 85 milyon vatandaşın geri dönüşüm sürecine daha aktif katılım göstermesi amaçlanıyor.
Yerelden ulusala çevre modeli
Antalya’nın 500 bini aşkın nüfusuyla en kalabalık ikinci ilçesi olan Muratpaşa’da başarıyla uygulanan Çevreci Komşu Kart, zamanla diğer belediyelerin de dikkatini çekti.
Yerel bir çevre projesi olarak başlayan uygulama, bugün sürdürülebilir şehircilik ve döngüsel ekonomi açısından ulusal ölçekte örnek gösterilen bir model haline geldi.
Uzmanlara göre yerel yönetimler tarafından geliştirilen bu tür projelerin ülke genelinde yaygınlaşması; doğal kaynakların korunması, atık miktarının azaltılması ve çevre bilincinin artırılması açısından büyük önem taşıyor.
Çevreci Komşu Kart da bu yönüyle Türkiye’de yerelden ulusala yayılan başarılı çevre politikalarının en dikkat çekici örneklerinden biri olarak gösteriliyor.