Antalya'nın Akseki ilçesinde sonbaharın etkisiyle bağlarda yapraklar dökülürken, üreticilerin üzüm mesaisi henüz sona ermedi.
Kasım ayına rağmen bağlarda kalan son üzümler, geleneksel yöntemlerle pekmeze dönüştürülüyor.
Büyük kazanlarda kaynatılan üzüm şıraları, odun ateşinde saatler süren zahmetli bir yolculuğun ardından sofraların vazgeçilmez lezzetlerinden biri haline geliyor.
Akseki'de üzüm hasadının sonuna yaklaşılırken, satılamayan üzümler de üreticiler tarafından değerlendiriliyor.
Bir yıllık emeğin dalında kalmasını istemeyen çiftçiler, çözümü pekmez üretiminde buluyor.
Ancak bu dönüşüm hiç de kolay olmuyor. Üzümlerin toplanmasından sıkılmasına, şıranın hazırlanmasından saatlerce kaynatılmasına kadar her aşama yoğun emek ve sabır gerektiriyor.
Akseki'de kasım ayında pekmez kazanları sönmüyor
Bağlarda hasat döneminin son günleri yaşanırken Akseki'de pekmez tavalarının başındaki hareketlilik devam ediyor. Üreticiler, topladıkları üzümleri önce makinelerde sıkarak şırasını çıkarıyor.
Ardından büyük kazanlara alınan üzüm suyuna, geleneksel pekmez yapımının önemli aşamalarından biri olan özel pekmez toprağı ilave ediliyor.
Şıranın ekşiliğini gidermek ve tortusunun çökelmesini sağlamak amacıyla kullanılan pekmez toprağı, üretim sürecinde önemli bir rol oynuyor.
Kaynatılan şıra bir süre dinlendiriliyor. Toprak dibe çöktükten sonra üstte kalan duru sıvı dikkatlice alınarak geniş pekmez tavalarına aktarılıyor.
Asıl sabır isteyen aşama ise burada başlıyor. Odun ateşinin üzerinde saatlerce kaynatılan şıra, sürekli kontrol edilerek koyulaştırılıyor.
Taşmaması ve istenilen kıvama ulaşması için üreticiler tavaların başından ayrılmıyor.
14 dönümlük bağdan 20 ton üzüm bekleniyor
Akseki'de geleneksel yöntemlerle pekmez üreten Fatma Kara, bu yıl 14 dönümlük bağlarında yaklaşık 20 ton üzüm bulunduğunu belirtti.
Üzümlerin pekmeze dönüştürülmesi için arkadaşlarının da desteğiyle yoğun bir çalışma yürüttüklerini anlatan Kara, üretimin zahmetli aşamalarını paylaştı.
Üzümlerin makinelerde sıkılarak şırasının çıkarıldığını belirten Kara, özel pekmez toprağının kullanılmasının önemine dikkat çekti.
Kara, üretim sürecini şu sözlerle anlattı:
"Üzümlerimizi makinede sıkarak şırasını çıkarıyoruz. Elde ettiğimiz şırayı kazanlara dolduruyoruz.
Şıranın ekşiliğini alması ve daha iyi kıvam tutması için içerisine özel pekmez toprağı ilave ediyoruz.
Toprak koymadan pekmez olmaz. Toprağı ilave ettikten sonra kazanların altında ateş yakarak şırayı kaynatıyoruz. Kaynama işleminin ardından bir süre dinlenmeye bırakıyoruz.
Daha sonra dibinde biriken toprağı kaldırmadan, üstte kalan duru şırayı yavaş yavaş alarak tavalara aktarıyoruz. Burada da saatlerce kaynatarak pekmez haline getiriyoruz. Şimdi bu tavalardaki şıralar da pekmez olmak üzere."
20 ton üzümün yalnızca yarısı toplandı
Fatma Kara'nın verdiği bilgilere göre, 14 dönümlük bağda bulunan yaklaşık 20 ton üzümün şu ana kadar 10 tonu toplandı. Geriye kalan 10 ton üzümün de hasat edilerek pekmeze dönüştürülmesi gerekiyor.
Dört gündür gece gündüz çalıştıklarını belirten Kara, henüz işin yarısına gelemediklerini ifade etti.
Üretimin tamamlanması için en az 4-5 günlük daha yoğun bir mesai gerektiğini dile getiren Kara, pekmez yapımında kullanılan kazan, kepçe ve diğer malzemelerin de hazırlık sürecini zorlaştırdığını söyledi.
Üzümleri bağda bırakmak istemediklerini vurgulayan üretici, arkadaşlarının yardımıyla yürüttükleri çalışmada her aşamanın dikkat istediğini belirtti.
Kara, pekmez yapımındaki yoğunluğu şu sözlerle dile getirdi:
"14 dönüm bağımız var. Bu yıl yaklaşık 20 ton üzümümüz bulunuyor. Bunun 10 tonunu topladık, geriye 10 ton daha üzümümüz kaldı. Dört gündür gece gündüz çalışıyoruz.
Ancak henüz işin yarısına gelemedik. En az 4-5 gün daha çalışmamız gerekiyor. Çok zor ve meşakkatli bir iş. Bir sürü kazan, kepçe ve malzeme gerekiyor. Üzümleri bağda bırakmak istemiyoruz.
Emek veriyoruz, bakalım yaptığımız pekmez kaç para edecek, emeğimizin karşılığını alabilecek miyiz? İnşallah kâr ederiz."
Akseki pekmezinin kilogram fiyatı 500 TL
Uzun süren üretim aşamalarının ardından pekmezler soğutularak küçük ambalajlara dolduruluyor ve satışa hazır hale getiriliyor.
Üreticiler, verdikleri emeğin karşılığını alabilmek için ürünlerini belirledikleri fiyatlarla piyasaya sunmayı planlıyor.
Akseki'de üretilen pekmezin kilogramının toptan satışta 400 TL, perakende satışta ise 500 TL olması hedefleniyor. Günlerce süren toplama, sıkma, kaynatma ve ambalajlama işlemlerinin ardından ortaya çıkan ürünün satış fiyatı, üreticilerin emeklerinin karşılığını alabilmesi açısından önem taşıyor.
Ancak üreticiler için asıl mesele yalnızca pekmezi üretmek değil, aynı zamanda bu zahmetli çalışmanın sonunda kâr elde edebilmek.
Üzüm para etmeyince çözüm pekmez üretiminde bulundu
Akseki'deki üreticilerden Mehmet Gökçe de bu yıl üzüm fiyatlarının beklentilerinin altında kaldığını söyledi.
Üzümlerini satmakta istedikleri karşılığı bulamadıklarını belirten Gökçe, ürünlerin dalında kalmasını önlemek ve emeklerini değerlendirmek için pekmez yapımına yöneldiklerini ifade etti.
Üzüm yetiştirmenin ve hasat etmenin başlı başına emek istediğini anlatan Gökçe, pekmez üretiminin de kolay olmadığını vurguladı.
Gökçe, yaşadıkları durumu şu sözlerle anlattı:
"Bu yıl üzüm para etmedi. Biz de üzümlerimizi değerlendirmek, emeğimizin boşa gitmesini önlemek için pekmez yapıyoruz. Üzümü yetiştirmek, toplamak ve pekmez haline getirmek kolay değil.
Büyük emek veriyoruz. Üzümümüzü satıp para kazanamayınca geleneksel yöntemlerle pekmez yaparak değerlendirmeye çalışıyoruz."
Akseki'de kasım ayına kadar uzanan pekmez mesaisi, bağlarda kalan son üzümlerin de işlenmesiyle tamamlanacak. Odun ateşinde kaynayan kazanlar, saatler süren çalışmalar ve üreticilerin bitmeyen telaşı, ilçenin geleneksel üretim kültürünü yaşatıyor.
Bir yandan kış hazırlıkları yapılırken diğer yandan bir yıllık emeğin ürüne dönüştürülmesi için verilen mücadele devam ediyor.
Üreticilerin beklentisi ise bütün bu zahmetin sonunda pekmez satışlarından emeklerinin karşılığını alabilmek.